Χρωστικές και Βαφές

pigment_banner
Υπάρχουν δύο βασικά υλικά που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή χρωμάτων – χρωστικές (πιγμέντα – pigments) και βαφές (dyes). Είναι καλό να ξέρουμε τις διαφορές για να μπορούμε καλύτερα να αποφασίσουμε πιο χρώμα να αγοράσουμε και γιατί.

Χρωστικές

natural-dry-pigments

Οι χρωστικές προέρχονται από διάφορα είδη φυσικών υλικών. Πολλές φορές η ονομασία ενός χρώματος είναι ένδειξη τις προέλευσής του. Για παράδειγμα, το όνομα της χρωστικής “ομπρα” (umber) προέρχεται από την Umbria, μια περιοχή στην κεντρική Ιταλία, επειδή χρησιμοποιούσαν το χώμα από την περιοχή αυτή για παρασκευή του χρώματος. Αν το χώμα θερμαίνεται πρώτα, προκύπτει η χρωστική “ομπρα ψημένη” (burnt umber). Παρομοίως η σιένα από την περιοχή Sienna κλπ. Η μαύρη αιθάλη από μια λάμπα πετρελαίου χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία του lamp black (μαύρο λάμπας). Η κιμωλία χρησιμοποιήθηκε για το λευκό και το βαθύ γαλάζιο έγινε από την άλεση λάπις λάζουλι, μια μπλε πολύτιμη πέτρα .

Βαφές

Οι βαφές είναι χρωματιστές ουσίες που είναι είτε υγρό ή διαλύονται εύκολα σε ένα υγρό. Οι πρόγονοί μας έφτιαχναν βαφές από φυσικά υλικά, όπως τον φλοιό δέντρων, μούρα, ρίζες ακόμη και από έντομα. Οι Βαφές όμως έχουν κάποια προβλήματα, δεν είναι όλες οι βαφές υδατοδυαλυτές και πολλές βαφές δεν είναι σταθερές στο φως και εξασθενούν, μερικές φορές αρκετά γρήγορα, όταν εκτίθενται στο φως. Ειδικά το φως του ήλιου. (Αυτό ισχύει και για ορισμένες χρωστικές ουσίες, και είναι ο βασικός λόγος που τα μουσεία τέχνης κρατάνε τα φώτα σε χαμηλή ένταση – για να προστατεύσουν τους πίνακες). Συχνά χρησιμοποιούνται για φθηνότερο κόστος παραγωγής χρωμάτων και είναι συνήθως διαφανές.

Η βασική διαφορά μεταξύ χρωστικές ουσίες και βαφές είναι ότι οι βαφές διαλύονται στο νερό ενώ ή χρωστικές όχι.

Εφαρμογή

Οι χρωστικές, όταν εφαρμόζονται σε μία βάση, όπως το χαρτί, κάθονται πάνω στην επιφάνεια του χαρτιού. Σχηματίζουν μια επικάλυψη. Φυσικά τα λεπτά σωματίδια της χρωστικής μπορεί να κολλήσουν μεταξύ των ινών του χαρτιού και να το λεκιάσουν, αλλά δεν ενώνονται με τις ίνες του χαρτιού. Χρειάζεται λοιπών ένα συνδετικό μέσο (binder) για να τα “κολλήσει” στο χαρτί.
Η βαφή όμως, θα ποτίσει μέσα στο χαρτί. Αν και, μερικές βαφές μπορεί να χρειαστούν ένα διαβρωτικό για να συμβεί αυτό, αλλά σε γενικές γραμμές μια βαφή θα συνδεθεί με το υλικό πάνω στο οποίο το χρησιμοποιείτε. Δεν κάθετε απλά στην επιφάνεια – γίνεται μέρος του υλικού.

Βαφές “Lake”

Χρωστικές ουσίες που φέρουν στο όνομα τους την λέξη “lake” που σημαίνει “λάκκα” (π.χ. Madder Lake) είναι βαφές που έχουν γίνει αδιάλυτες με χημικό τρόπο (με καταβύθιση της χρωστικής σε μία άχρωμη αδρανής χρωστική ουσία, η οποία είναι αδιάλυτη). Με αυτό το τρόπο η σταθερότητα στο φως της χρωστικής βελτιώνεται, αλλά μόνο σε μικρό βαθμό. Οι χρωστικές “lake” έχουν την ιδιότητα των βαφών, το χρώμα διαπερνά άλλα στρώματα μπογιάς ή εξαπλώνεται σε όλη την γύρω περιοχή.

Συνθετικές χρωστικές

Σήμερα, πολλές χρωστικές παράγονται συνθετικά. Η σύγχρονη χημεία προσφέρει μια τεράστια ποικιλία από χρώματα, φωτεινά, σταθερά, και γενικά μη τοξικά.

Παραδείγματα συνθετικών οργανικών χρωστικών είναι: alizarin, χρωστικές azo (κίτρινο, πορτοκαλί και κόκκινη σειρά), phthalocyanine (μπλέ και πράσινη σειρά) και τα quinacridone.

Παραδείγματα συνθετικών οργανικών χρωστικών είναι: χρώματα καδμίου (κίτρινο, κόκκινο, πορτοκαλί), μπλε κοβαλτίου και λευκό τιτανίου.

Παρασκευή χρωμάτων

Ultramarinepigment

Τα χρώματα παρασκευάζονται κυρίως από χρωστικές. Τα χρώματα ακουαρέλας δημιουργούνται από πολύ λεπτές χρωστικές που αιωρούνται σε ένα συνδετικό μέσο. Οι λαδομπογιές παρασκευάζονται από χρωστικές που αιωρούνται στο λινέλαιο, και τα ακρυλικά χρώματα είναι χρωστικά τα οποία αιωρούνται σε ένα ακρυλικό μέσο. Γενικά τα περισσότερα χρώματα σήμερα παρασκευάζονται με χρωστικές και κάποιο συνδετικό μέσο.

Γνωρίζοντας αν έχουμε να κάνουμε με μια βαφή ή μια χρωστική ουσία βοηθάει να καταλάβουμε πώς να χρησιμοποιήσουμε το υλικό. Ένα παράδειγμα είναι η αδιαφάνεια του υλικού. Επειδή η βαφές είναι σωματίδια που δεν κάθονται στην επιφάνεια (το χαρτί), δεν επηρεάζεται η μετάδοση του φωτός, συνεπώς η χρήση χρωμάτων με βάση την βαφή θα φέρει ένα πιο ημιδιαφανές αποτέλεσμα. Ως εκ τούτου, αν χρειαστεί να βάψουμε ένα κομμάτι γυαλί εντελώς αδιάφανο, βοηθά να γνωρίζουμε ποιό χρώμα θα μπλοκάρει το φως, για να έχουμε το ανάλογο αποτέλεσμα..

Επίσης, επειδή το φως περνά μέσα από μια βαφή αντί να αναπηδούν από αυτήν (όπως συμβαίνει με μια χρωστική), η ανάμειξη βαφών συνήθως δίνει ένα διαφορετικό αποτέλεσμα απ΄ότι η ανάμειξη χρωστικών. Αναμιγνύοντας αδιάφανες χρωστικές συχνά τα χρώματα φαίνονται “λασπωμένα”, αλλά η ανάμειξη διάφανων βαφών δημιουργεί καθαρά χρώματα. Αυτός είναι ένας σημαντικός παράγοντας όταν δουλεύουμε λαζούρες. Οι αδιάφανες χρωστικές και αυτές αραιώνονται με κάποιο μέσω (medium ) για να τα χρησιμοποιήσουμε σε λαζούρα, αλλά αφήνουν μία θολούρα (π.χ. λευκό τιτανίου). Τα διαφανές χρώματα των βαφών θα φαίνονται πιο ζωντανά και δεν θα λασπώσουν. Αυτός είναι ένας λόγος που βλέπουμε πολλοί ζωγράφοι (όπως ο Van Gogh) να χρησιμοποιούν δύο λευκά στην παλέτα τους – το αδιάφανο λευκό τιτανίου και το δαφανές λευκό τζίγκου (zinc white)

Αγοράζοντας Χρώματα

Μερικές φορές οι χρωστικές είναι πολύ ακριβές, έτσι για την παρασκευή φθηνότερων υλικών συχνά χρησιμοποιούνται χαμηλής ποιότητας χρωστικές ή ακόμη και βαφές. Αυτός είναι ένας από τους λόγους γιατί προκύπτουν διαφορές στα χρώματα από εταιρεία σε εταιρεία. Τα πολύ φθηνά χρώματα είναι πολλές φορές απλά βαφή με πληρωτικά (fillers) και διάφορα πρόσθετα.

Είναι σημαντικό λοιπών να ξέρουμε τι αγοράζουμε και για πιο σκοπό το θέλουμε αλλιώς θα αγοράζουμε χρωματιστή κιμωλία και θα νομίζουμε ότι είναι κάτι άλλο.

Στις επόμενες σελίδες θα δούμε τις διαφορές στη χρήση μεταξύ αδιάφανων και διαφανή χρώματα, τις ποιότητες των χρωμάτων ( λάδι και ακρυλικό ), πως κατηγοριοποιούνται, και πως να διαβάζουμε την ετικέτα.

Μέρος 2ο >

Advertisements

One thought on “Χρωστικές και Βαφές

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s